Văn hóa - Xã Hội

Tại hội nghị, các doanh nghiệp, đơn vị sử dụng lao động đã được nghe báo cáo viên BHXH tỉnh trình bày, phổ biến những quy định của pháp luật về nội dung: Trách nhiệm tham gia, đóng BHXH, BHYT bắt buộc của đơn vị, người lao động; các hành vi vi phạm pháp luật và bị nghiêm cấm; xử lý vi phạm khi đơn vị chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT cho người lao động; các lợi ích, quyền lợi của đơn vị và của người lao động khi tham gia, đóng BHXH, BHYT bắt buộc. Thông báo đến từng đơn vị số lượng người lao động đang sử dụng nhưng chưa đăng ký tham gia đóng BHXH, BHYT bắt buộc.

Về nội dung phần đối thoại, đại diện các doanh nghiệp đã đưa ra những khó khăn, vướng mắc tập trung vào các nội dung chủ yếu như: Công tác phối hợp của doanh nghiệp với ngành BHXH trong thực hiện chính sách BHXH, BHYT, BHTN; việc thực hiện chính sách bảo hiểm cho người lao động ngắn hạn... Các ý kiến từ phía đại diện các doanh nghiệp, đơn vị sử dụng lao động đã được đại diện BHXH tỉnh, các phòng chuyên môn trực tiếp thông tin, trả lời; đối với những vấn đề ngoài thẩm quyền sẽ được BHXH tỉnh tổng hợp đề xuất lên cơ quan có thẩm quyền xem xét điều chỉnh chính sách phù hợp hơn trong thời gian tới.

Hoạt động đối thoại chính sách bảo hiểm với doanh nghiệp được BHXH tỉnh tổ chức thường xuyên nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp, đơn vị sử dụng lao động thực hiện đúng các quy định của pháp luật về BHXH, BHYT, BHTN. Qua đó, nắm bắt tình hình sử dụng lao động, phổ biến những chính sách mới trong tổ chức thực hiện chính sách BHXH; thể hiện sự đồng hành của ngành BHXH với doanh nghiệp để chia sẻ, giải quyết những khó khăn nhằm tạo mọi sự thuận lợi cho người lao động và doanh nghiệp trong việc thực hiện chính sách an sinh xã hội trên địa bàn.

Ðến xã Mường Báng những ngày này, nhiều người không khỏi ngỡ ngàng trước diện mạo mới của thôn thuần nông Tiên Phong. Giữa những vạt lúa vàng trải dài, thôn Tiên Phong hiện ra với nhà cửa khang trang, đường làng, ngõ xóm xanh - sạch - đẹp. Trục đường chính vào thôn được mở rộng, tô điểm thêm dãy hoa ven đường đang toả sắc rực rỡ. Trong thôn, những con đường nội thôn đều được bê tông hóa nổi bật với những hàng cây xanh mướt.

Bí thư Ðảng ủy xã Mường Báng Nguyễn Hồng Sơn cho biết: Thực hiện phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, cấp ủy, chính quyền và Nhân dân xã cùng nỗ lực xây dựng nông thôn mới gắn với giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, chung tay xây dựng không gian sống xanh - sạch - đẹp, thúc đẩy các hoạt động văn hóa, thể thao, tạo không khí vui tươi, đoàn kết trong cộng đồng... Cùng với sự phát triển kinh tế, hệ thống trường học, đường giao thông, nhà văn hóa được đầu tư, chỉnh trang, đời sống văn hóa tinh thần của người dân được nâng cao. Từ đó nếp sống văn minh ngày càng thấm sâu, lan tỏa trong cộng đồng.

Nhiều năm nay, gia đình anh Mùa A Cháng, thôn Tả Phìn (xã Tả Phìn) đều nhiệt tình tham gia công tác xã hội, tích cực hưởng ứng các hoạt động do xã, thôn triển khai. Bên cạnh vận động người thân, hàng xóm chấp hành nghiêm các chủ trương của Ðảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, chung sức xây dựng đời sống văn hóa mới, anh Cháng còn tích cực tuyên truyền, động viên các hộ dân trong thôn vươn lên phát triển kinh tế, làm giàu chính đáng. Vì vậy, nhiều năm liên tục, gia đình anh Cháng được công nhận là gia đình văn hóa.

Xác định xây dựng gia đình văn hóa là một trong những nội dung trọng tâm của phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, huyện Tủa Chùa đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền đến từng thôn, bản; tập trung duy trì và nhân rộng các mô hình phù hợp ở từng địa phương như: Gia đình hòa thuận, con cháu hiếu thảo, Gia đình no ấm, bình đẳng, hạnh phúc... Qua đó, góp phần phát huy truyền thống tốt đẹp và vai trò quan trọng của gia đình trong việc giáo dục, định hướng về đạo đức, lối sống để hướng đến mục tiêu xây dựng gia đình no ấm, hạnh phúc bền vững. 6 tháng đầu năm, toàn huyện có 10.116/11.938 hộ gia đình đăng ký xây dựng danh hiệu gia đình văn hóa, ước 9.131 hộ đạt danh hiệu Gia đình văn hóa năm 2023.

Cùng với đó, huyện tập trung tuyên truyền Nhân dân thực hiện tốt phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”; tuyên truyền, vận động cán bộ và Nhân dân thực hiện nội dung quy ước, hương ước của cộng đồng, các quy định về nếp sống văn minh, thực hành tiết kiệm trong việc cưới, việc tang và lễ hội. Chú trọng phát triển cách làm hay, sáng tạo để kịp thời biểu dương, nhân rộng.

Việc xây dựng cơ sở hạ tầng và hệ thống thiết chế văn hóa cũng được các cấp, ngành quan tâm đầu tư xây dựng. Cơ sở hạ tầng như điện, đường, trường, trạm được đầu tư xây dựng khang trang, hiện đại, từng bước đáp ứng nhu cầu và cải thiện đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân. Ý thức giữ gìn, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc được nâng lên. Ðến nay, huyện đang duy trì hoạt động của 1 nhà văn hóa huyện, 9 nhà văn hóa xã và 50 nhà văn hóa thôn, bản, tổ dân phố. Phong trào văn hóa, văn nghệ được đông đảo quần chúng Nhân dân hưởng ứng, với 97 đội văn nghệ quần chúng cơ sở.

Ông Ðặng Tiến Công, Phó phòng Văn hóa - Thông tin huyện Tủa Chùa khẳng định: Từ sự vào cuộc tích cực của cả hệ thống chính trị cấp huyện tới cơ sở, đời sống văn hóa, nếp sống văn minh đã hình thành và ngày càng được củng cố; lối ứng xử thân thiện với cộng đồng, môi trường từng bước trở thành thói quen của người dân. Các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao được tổ chức bài bản, chất lượng hơn, thu hút đông đảo người dân tham gia. Ðể phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” đi vào chiều sâu, huyện Tủa Chùa đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, với nhiều đổi mới, sáng tạo như: Tập trung làm tốt công tác tuyên truyền vận động phù hợp thực tế, đảm bảo tính hiệu quả, tránh hình thức, lãng phí; gắn kết và phát huy vai trò của phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” với chương trình xây dựng nông thôn mới; cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh” và các phong trào thi đua ở địa phương.

Trận mưa lớn xảy ra vào trung tuần tháng 8 đã khiến ngôi nhà của ông Sùng A Chù, bản Nà Bủng 2 đứng trước nguy cơ sạt lở cao. Ông Chù cho biết: Do nhà nằm ở vị trí ven suối, mỗi năm mưa lớn, nước lũ đổ về lại xói mòn vào gần nhà hơn. Gia đình tôi rất lo lắng. Nhưng vừa qua chính quyền xã đã cho lực lượng dân quân và thanh niên đến giúp gia đình di chuyển toàn bộ đồ đạc đến nơi ở tạm.

Theo ông Giàng A Chu, Chủ tịch UBND xã Nà Bủng, ngoài gia đình ông Chù thì hiện xã còn 1 hộ khác là hộ ông Thào A Chà, bản Nà Bủng 1 cũng thuộc diện nguy cơ sạt lở cao. Với phương châm đảm bảo tuyệt đối an toàn tính mạng và tài sản cho người dân, xã bố trí lực lượng hỗ trợ di chuyển đến nơi ở tạm an toàn ngay khi xuất hiện nguy cơ. Ðể ổn định chỗ ở lâu dài, chính quyền xã đã vận động gia đình tìm khu vực đất ở phù hợp; phối hợp tuyên truyền các hộ dân cùng địa bàn chia sẻ, hỗ trợ.

“Hiện nay có 1 hộ dân đã tìm được đất, chuẩn bị nền nhà, dự kiến sẽ tiến hành làm nhà khung sắt trong thời gian tới. Chúng tôi cũng đã lập hồ sơ đề nghị huyện để bố trí kinh phí hỗ trợ theo quy định. Ðồng thời xây dựng phương án bố trí lực lượng giúp gia đình trong quá trình san nền, dựng nhà.” - ông Giàng A Chu cho biết.

Tại xã Nậm Nhừ, trận mưa lũ đầu tháng 8 đã gây sạt lở đất tại khu vực bản Nậm Nhừ 3. Hộ ông Thào A Chứ bị ảnh hưởng lớn với chiều dài vết sạt khoảng 40m, chiều sâu khoảng 2m. Bên trong nền nhà xuất hiện nhiều vết nứt khoảng 2cm. Ngay khi vụ việc xảy ra, chính quyền địa phương đã đến hiện trường kiểm tra, rà soát. Xác định nguy cơ cao ảnh hưởng đến người và tài sản nên xã đã huy động lực lượng tại chỗ di chuyển gia đình ông Chứ đến ở tạm nhà người thân. Vận động các hộ dân trong khu vực hỗ trợ gia đình trong thời gian chờ bố trí, sắp xếp phương án dựng nhà mới. Hiện nay, gia đình ông Chứ cũng được chính quyền lập danh sách bố trí kinh phí hỗ trợ theo quy định.

Theo thống kê từ lực lượng chức năng huyện Nậm Pồ, các trận mưa lũ liên tiếp xảy ra trong tháng 8 đã khiến hàng chục hộ dân trên địa bàn bị ảnh hưởng. Trong số 13 hộ bị ảnh hưởng trực tiếp, chính quyền xã đã sàng lọc các hộ thuộc diện nguy cơ cao để chỉ đạo lực lượng tại chỗ hỗ trợ di chuyển. Hiện nay, huyện đã hoàn thiện hồ sơ, lập danh sách 7 hộ để hỗ trợ kinh phí (30 triệu đồng/hộ).

Ông Hạng Nhè Ly, Phó Chủ tịch UBND huyện Nậm Pồ nhận định: Do địa hình phức tạp, chia cắt, có nhiều sông, suối nên vào mùa mưa lũ thường xảy ra sạt lở tại các khu dân cư. Ðể đảm bảo an toàn tính mạng, tài sản của người dân, ngay từ đầu mùa mưa, huyện đã chỉ đạo cơ quan chuyên môn phối hợp cùng các xã rà soát, lập danh sách các khu vực trọng điểm. Trên cơ sở đó, chủ động xây dựng phương án huy động mọi nguồn lực, phối hợp với dân quân, công an, bộ đội và các lực lượng ở xã di dời những hộ có nguy cơ cao đến nơi an toàn.

Ðể công tác di chuyển kịp thời, Ban Chỉ huy Phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn địa phương đã bám sát phương châm “4 tại chỗ”. Trong quá trình lựa chọn nơi ở mới, các xã luôn lắng nghe ý kiến, tâm tư, nguyện vọng của người dân. Trên cơ sở đề xuất của người dân, các xã tổ chức kiểm tra thực địa, lựa chọn những điểm phù hợp, đủ điều kiện để hỗ trợ làm nhà mới. Ngoài nguồn hỗ trợ theo quy định, thì huyện cũng chỉ đạo các đoàn thể vào cuộc khớp nối, kêu gọi các nhà từ thiện, hảo tâm hỗ trợ thêm các vật dụng, thiết bị giúp người dân phần nào vơi bớt khó khăn trước mắt, ổn định sinh hoạt, cuộc sống.

Ở cấp huyện, các phòng văn hóa - thông tin có chức năng, nhiệm vụ quản lý Nhà nước về CNTT, chuyển đổi số tại địa phương. Còn ở cấp xã, phường, thị trấn hiện nay chỉ có cán bộ kiêm nhiệm công tác quản lý Nhà nước về CNTT, chuyển đổi số, chưa có cán bộ chuyên trách về lĩnh vực này. Trong khi đó, quá trình thực hiện chuyển đổi số tại địa phương, khối lượng công việc và yêu cầu nghiệp vụ đối với lĩnh vực ứng dụng CNTT, chuyển đổi số ngày càng cao. Một trong những vấn đề lớn đặt ra là nguồn nhân lực CNTT tại chính các cơ quan chuyên trách CNTT, chuyển đổi số tại địa phương lại đang bị thiếu hụt nhiều so với nhu cầu thực tế, chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ đặt ra trong thời gian tới...

Phòng Văn hóa - Thông tin huyện Ðiện Biên Ðông mấy năm gần đây luôn thiếu người. Bởi từ khi chia tách và thành lập Trung tâm Văn hóa - Truyền thanh - Truyền hình cấp huyện, nhiều cán bộ đã được điều chuyển sang nhận nhiệm vụ mới. Ông Nguyễn Trọng Dũng, Trưởng phòng Văn hóa - Thông tin huyện Ðiện Biên Ðông, cho biết: Căn cứ vị trí và chức năng, Phòng có chức năng tham mưu, giúp UBND cấp huyện thực hiện quản lý Nhà nước về: Văn hóa, gia đình, thể dục, thể thao, du lịch và quảng cáo; báo chí; xuất bản, in và phát hành; phát thanh; thông tin điện tử; thông tin cơ sở; thông tin đối ngoại; bưu chính; viễn thông; CNTT; chuyển đổi số trên địa bàn… Thế nhưng, Phòng được giao hàng năm chỉ có 3 biên chế. Ðể đáp ứng công việc hàng ngày, anh em trong cơ quan phải làm ngoài giờ nên ảnh hưởng đến sức khỏe, tinh thần. Với chức năng, nhiệm vụ và biên chế như hiện tại, Phòng không đảm bảo được nhiệm vụ giao so với đầu công việc. Vì vậy, Phòng đề nghị cấp có thẩm quyền xem xét bổ sung thêm 2 biên chế để đáp ứng, yêu cầu của công việc hàng ngày...

Cùng chung nỗi niềm với huyện Ðiện Biên Ðông, cán bộ Phòng Văn hóa - Thông tin huyện Nậm Pồ cũng đang chật vật với số lượng đầu việc lớn; trong khi nhân lực rất hạn chế. Ông Phan Ngọc Linh, Trưởng phòng Văn hóa - Thông tin huyện Nậm Pồ chia sẻ: “Từ sau khi chia tách đến nay, công việc giao về phòng ngày càng nhiều, chất lượng đòi hỏi ngày càng cao mà nguồn nhân lực thì hạn chế, chưa được quan tâm đúng mức. Theo chức năng nhiệm vụ, Phòng phụ trách tham mưu, giúp UBND huyện quản lý Nhà nước 15 lĩnh vực. Còn theo Thông tư hướng dẫn của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Bộ Thông tin và Truyền thông về vị trí việc làm công chức chuyên môn chuyên ngành là 21 vị trí. Tuy nhiên, biên chế được giao hiện nay chỉ có 3 người (gồm 1 lãnh đạo và 2 chuyên viên). Bên cạnh đó, trước chủ trương đẩy mạnh chuyển đổi số, hiện đại hóa nền hành chính, bảo tồn văn hóa gắn với phát triển kinh tế xã hội, phát triển du lịch... thì nhiệm vụ của Phòng càng nặng nề hơn...”.

Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn, mặc dù đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận nhưng năng lực quản lý và thực thi công vụ về chuyển đổi số vẫn chưa đáp ứng kỳ vọng với một số chỉ tiêu còn đạt thấp. Hiện nay, ở các địa phương trong cả nước nói chung, tỉnh Ðiện Biên nói riêng đang đứng trước tình trạng khan hiếm nhân lực có trình độ chuyên môn nghiệp vụ về CNTT. Công chức chuyên môn ở cấp huyện và xã phải kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực chuyên môn, chủ yếu được đào tạo chuyên môn thuộc các lĩnh vực khác, như văn hóa, thông tin, thể thao.... Do công việc nhiều, biên chế ít, công chức phải phụ trách quá nhiều lĩnh vực chuyên môn dẫn đến quá tải, không có điều kiện để nâng cao năng lực, đặc biệt về chuyên môn thuộc lĩnh vực CNTT. Ngoài ra, đội ngũ công chức làm công tác về CNTT xã, phường không ổn định và năng lực không đồng đều ở các vùng, miền khác nhau. Bên cạnh đó, do kiêm nhiệm nhiều công việc thuộc lĩnh vực văn hóa thông tin nên công chức cấp xã chủ yếu chỉ tập trung vào nhiệm vụ thông tin, tuyên truyền, văn hóa mà nhiều nơi không chú trọng nhiệm vụ quản lý CNTT...

Có thể thấy, nhiệm vụ chuyển đổi số không phải do một cơ quan, đơn vị nào chuyên trách thực hiện mà là sự vào cuộc của các hệ thống chính trị. Thế nhưng, việc phát triển mạng lưới cơ quan chuyên trách chuyển đổi số và nâng cao năng lực quản lý Nhà nước, thực thi chuyển đổi số ở tuyến cơ sở là vấn đề cần phải được đặc biệt quan tâm. Ðể có thể thực hiện được nhiệm vụ quan trọng này, cần phải có sự vào cuộc quyết liệt của các cơ quan chuyên trách, các cấp, ngành từ trung ương đến địa phương...

Ðể tìm hiểu về thông tin quy hoạch và hạ tầng kỹ thuật đô thị, các dự án bất động sản trên địa bàn thành phố, thay vì phải đến trực tiếp các cơ quan chức năng thì hiện nay anh Nguyễn Duy Bình (TP. Ðiện Biên Phủ) chỉ cần dùng điện thoại thông minh truy cập vào địa chỉ http://quyhoach.dienbien.gov.vn. Anh Bình chia sẻ: Trước đây khi muốn biết các thông tin về quy hoạch, đặc biệt thông tin về các dự án bất động sản, tôi gặp khá nhiều khó khăn về thông tin cũng như độ tin cậy. Hiện nay, đơn giản hơn rất nhiều, tôi chỉ cần truy cập vào địa chỉ http://quyhoach.dienbien.gov.vn để tìm kiếm thông tin, nội dung mình cần. Các thông tin được cập nhật thường xuyên và có độ tin cậy cao.

Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý điều hành, thực hiện nhiệm vụ gắn với việc “Chuyển đổi số trong quản lý quy hoạch và phát triển đô thị thông minh”, đầu năm 2022 Sở Xây dựng đã khai trương đưa vào sử dụng trang thông tin quy hoạch xây dựng tỉnh Ðiện Biên.

Ông Nguyễn Ngọc Tài, Trưởng phòng Quy hoạch kiến trúc xây dựng (Sở Xây dựng) cho biết: Việc triển khai ứng dụng nền tảng công nghệ bản đồ số (công nghệ GIS) phục vụ chuyển đổi số trong quản lý quy hoạch và phát triển đô thị thông minh giúp người sử dụng ứng dụng không cần cài đặt bất kỳ phần mềm nào trên máy tính, chỉ cần có kết nối internet là có thể truy cập hệ thống từ bất kỳ đâu trên mọi thiết bị. Ứng dụng được sử dụng công nghệ GIS, công nghệ di động và điện toán đám mây, có nhiều tính năng ưu việt giúp người dùng thực hiện một số nghiệp vụ: Quản lý đồng bộ thông tin quy hoạch đô thị từ cấp quy hoạch chung, quy hoạch phân khu đến quy hoạch chi tiết và quy hoạch chuyên ngành hạ tầng kỹ thuật liên quan. Cung cấp thông tin quy hoạch và hạ tầng kỹ thuật đô thị cho người dân và doanh nghiệp thông qua các ứng dụng trên web và thiết bị di động.

Xác định chuyển đổi số giúp tạo đột phá trên tất cả các lĩnh vực, Ban Giám đốc Sở Xây dựng đã quan tâm chỉ đạo thực hiện chuyển đổi số; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động chỉ đạo, điều hành và giải quyết công việc của cơ quan; đảm bảo đáp ứng nhu cầu hình thành chính quyền số, kinh tế số và xã hội số trên địa bàn tỉnh. Góp phần đảm bảo các hoạt động của chính quyền cơ bản diễn ra trên không gian mạng; các giao tiếp giữa chính quyền và người dân, doanh nghiệp đều diễn ra trên không gian mạng. Qua đó, công chức, lao động cơ quan đã nâng cao ý thức, trách nhiệm của bản thân trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, góp phần hoàn thành nhiệm vụ chuyển đổi số tại đơn vị. Hiện nay, Sở Xây dựng đã triển khai số hóa dữ liệu việc nộp hồ sơ cấp chứng chỉ hành nghề trên môi trường mạng; 100% cán bộ, công chức của cơ quan có tài khoản thư điện tử công vụ, được gắn định danh số trong xử lý công việc. Việc trao đổi văn bản thường xuyên trên môi trường mạng (ngoại trừ các văn bản mật) đạt tỷ lệ 100%. Tổng số thủ tục hành chính của cơ quan là 52 thủ tục, trong đó số thủ tục cung cấp trực tuyến mức độ 4 là 28, mức độ 3 là 1.

Ông Nguyễn Thành Phong, Giám đốc Sở Xây dựng cho biết: Thực hiện ứng dụng công nghệ trong quản lý quy hoạch xây dựng trên địa bàn tỉnh, Sở Xây dựng đã triển khai cổng thông tin công khai quy hoạch tại địa chỉ: http://quyhoach.dienbien.gov.vn. Ðây là cổng tích hợp và công khai tất cả các quy hoạch đã được phê duyệt trên địa bàn tỉnh theo các cấp quy hoạch vùng, quy hoạch chung, quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết. Ðể thực hiện hiệu quả kế hoạch chuyển đổi số đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, trong giai đoạn tiếp theo đơn vị tiếp tục chú trọng công tác đào tạo nguồn nhân lực. Thường xuyên cử công chức, viên chức tham gia các chương trình tập huấn, bồi dưỡng nâng cao nhận thức, đào tạo kỹ năng về chuyển đổi số, phát triển chính quyền số. Phối hợp với Bộ Xây dựng triển khai việc xây dựng, hoàn thiện và vận hành thử hệ thống cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản tỉnh Ðiện Biên liên kết với cơ sở dữ liệu trên website của Cục Quản lý nhà ở và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng).

Mỗi chiều thứ bảy và chủ nhật hàng tuần, bên ngôi nhà sàn truyền thống, nghệ nhân Quàng Văn Cá, bản Tọ Cuông, xã Ẳng Tở (huyện Mường Ảng) lại quây quần bên các học trò để truyền dạy các nghi thức lễ hội xên bản, lễ hội cầu mưa, lễ hội cầu mùa và một số phong tục, tập quán liên quan đến nghi lễ, tín ngưỡng của người dân tộc Khơ Mú. Cầm chiếc dùi và bộ trống trên tay, nghệ nhân Quàng Văn Cá hướng dẫn học trò tỉ mỉ từng cách thức thực hành và ý nghĩa của mỗi đồ vật. Ông Cá bộc bạch: “Thủa nhỏ, bản thân thường theo gia đình đi xem các lễ hội. Với bản tính tò mò nên mỗi khi bản tổ chức lễ hội tôi thường tới chỗ các thầy cúng ngồi khấn để nghe và xem họ làm lý. Sau mỗi buổi lễ, tôi lại cùng các bạn trong bản bắt chước nhảy theo các điệu múa, dần dần các nghi thức lễ hội, các câu ca, điệu múa truyền thống của người Khơ Mú đều được tôi ghi nhớ. Giờ đây, khi bước sang tuổi “xế chiều”, tôi mong muốn được truyền thụ hết những kiến thức mình có cho lớp trẻ, từ đó giúp lớp trẻ gìn giữ được bản sắc văn hóa của dân tộc mình.

Theo nghệ nhân Quàng Văn Cá, xuất phát từ mong muốn gìn giữ bản sắc văn hóa các dân tộc, mấy năm gần đây, ông đã đào tạo, truyền dạy các nghi thức mình nắm giữ cho hơn 20 học trò. Phần lớn sau khi được truyền dạy, học trò của ông đều thực hành thuần thục. Anh Quàng Văn Hưởng, xã Ẳng Tở - học trò của nghệ nhân Quàng Văn Cá chia sẻ: Không dễ để thấm nhuần được tất cả những nghi thức mà thầy truyền dạy bởi lượng kiến thức rất nhiều, song nhờ sự chỉ bảo tận tình của thầy cũng như mong muốn lưu giữ nét đẹp văn hóa dân tộc Khơ Mú, cơ bản chúng tôi đều nắm được “hồn” của các lễ hội và thực hành một cách thuần thục.

Trong xu thế hội nhập, di sản văn hóa dân tộc không chỉ được coi là tài sản có giá trị giáo dục truyền thống, giáo dục nhân cách cho thế hệ trẻ mà còn là một nguồn lực to lớn góp phần phát triển kinh tế, xã hội của đất nước. Xác định tầm quan trọng đó, Dự án khởi nghiệp “DTEC - Gìn giữ nghề thêu truyền thống các dân tộc thiểu số tỉnh Ðiện Biên” mà Câu lạc bộ Thêu truyền thống, Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Ðiện Biên phát triển có ý nghĩa không những định hướng nghề nghiệp, mà còn góp phần vào quá trình giữ gìn, bảo tồn những nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc.

Ðược thành lập từ đầu năm 2021, câu lạc bộ đã thu hút nhiều học sinh, sinh viên nhà trường tham gia. Chị Mai Thuỳ Dung, thành viên câu lạc bộ cho biết: Tham gia câu lạc bộ, các em đều là người dân tộc thiểu số như: Thái, Mông, Dao... và đặc biệt, các em đều là những người có niềm đam mê, yêu thích và biết may vá, thêu thùa các sản phẩm truyền thống của dân tộc mình.

Cũng theo chị Mai Thuỳ Dung, hàng tuần, ngoài giờ lên lớp, câu lạc bộ sẽ tổ chức sinh hoạt từ 1 đến 2 buổi để giáo viên hướng dẫn cách thêu và các thành viên bổ sung, góp ý hoàn thiện sản phẩm của mình. Bên cạnh đó, để nâng cao tay nghề cho các em, nhà trường đã mời các nghệ nhân có kinh nghiệm truyền dạy và hướng dẫn từng đường kim mũi thêu, ý nghĩa của các hoa văn, họa tiết của dân tộc... Nhờ đó, các sản phẩm là những chiếc túi vải được thêu tay truyền thống, làm thủ công tỉ mỉ của câu lạc bộ ngày càng hoàn thiện và đẹp hơn. Ðặc biệt, các họa tiết, hoa văn trên sản phẩm cũng thể hiện chính nét văn hóa đặc sắc của từng dân tộc với nguyên liệu thân thiện với môi trường. Ðiều này cho thấy, các em thật sự tâm huyết với văn hóa truyền thống dân tộc mình.

Là tỉnh có nhiều dân tộc anh em sinh sống, mỗi dân tộc có những bản sắc văn hóa truyền thống riêng, từ trang phục, kiến trúc, phong tục tập quán, tín ngưỡng... điều này tạo nên sự phong phú, đa dạng trong bức tranh đa sắc màu các dân tộc. Do vậy, để góp phần lưu giữ truyền thống, bản sắc văn hoá các dân tộc, thời gian qua, các cấp, các ngành cũng đã có nhiều chương trình, hành động thiết thực. Ðiển hình như chương trình tuyên truyền, giáo dục và hoạt động trải nghiệm tại trường học do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp cùng Sở Giáo dục và Ðào tạo triển khai với nội dung “Phát huy giá trị di sản văn hóa gắn với hoạt động giáo dục và xây dựng văn hóa ứng xử trong trường học giai đoạn 2020 - 2025” là một trong những chương trình góp phần giúp thế hệ trẻ tiếp nối truyền thống văn hóa của dân tộc.

Theo lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, trên cơ sở trao đổi, thống nhất với trường học và các đơn vị liên quan tại các huyện, thị trong tỉnh, Bảo tàng tỉnh sẽ là đơn vị trực tiếp thực hiện, phối hợp cùng trường học (chủ yếu là trung học cơ sở và trung học phổ thông) để thực hiện hoạt động tuyên truyền, trải nghiệm về những nét văn hóa truyền thống các dân tộc tại Ðiện Biên. Từ đó giúp học sinh có cái nhìn khái quát, hiểu biết hơn về các dân tộc trên địa bàn, nâng cao ý thức, trách nhiệm về công tác bảo tồn, gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc của thế hệ trẻ trong thời đại công nghệ số. Ðến nay, sau thời gian triển khai, chương trình đã thực hiện tại 6 trường. Qua phân tích, đánh giá, chương trình đã mang lại hiệu quả tích cực. Học sinh cơ bản thích thú tham gia. Ðặc biệt, thông qua các hoạt động trải nghiệm đã tạo không khí vui vẻ, sôi động; từ đó giúp học sinh có những kiến thức cần thiết về văn hóa dân tộc trên địa bàn; đồng thời hiểu sâu hơn về cách thức tiến hành cũng như các ý nghĩa tốt đẹp của văn hóa truyền thống được hun đúc từ xa xưa…

Nói về trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc gìn giữ, bảo tồn văn hóa dân tộc, anh Ðặng Thành Huy, Bí thư Tỉnh đoàn cho biết: Trong bối cảnh toàn cầu hóa đang ngày càng tác động đến mọi mặt của đời sống thì vấn đề giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, “hòa nhập không hòa tan” đang trở thành mối quan tâm lớn của xã hội. Văn hóa có sức mạnh vô cùng to lớn, có tác động đến mục tiêu phát triển kinh tế, xã hội. Vì vậy, việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc là đặc biệt quan trọng trong tình hình hiện nay, nhất là đối với lực lượng đoàn viên, thanh niên.

Nhận thức rõ tiềm năng, nguồn lợi kinh tế mà văn hóa truyền thống dân tộc mang lại, nhiều cơ sở, đơn vị kinh doanh du lịch trên địa bàn tỉnh đã khai thác những lợi thế của địa phương, làm giàu cho mình và cho xã hội. Họ tạo dựng nên không gian đầy màu sắc văn hóa dân tộc để giới thiệu tới bạn bè trong, ngoài tỉnh và khách quốc tế. Các loại hình nghệ thuật truyền thống của đồng bào dân tộc, nhất là đồng bào dân tộc Thái đã được đưa vào phục vụ ở các khu, điểm du lịch như: Múa, hát làn điệu truyền thống, múa xòe, múa sạp, ném còn… Những nét tinh hoa ẩm thực của người Thái cũng được nâng tầm với những món ăn đặc sắc như: Xôi nếp nương, cá nướng (pa pỉnh tộp); thịt xiên nướng; món lạp; thịt gác bếp… phục vụ du khách.

Thực hiện chủ trương gắn phát triển du lịch với bảo tồn văn hóa các dân tộc, Ðiện Biên đã chú trọng tuyên truyền để đồng bào các dân tộc giữ nguyên hiện trạng hoặc khôi phục lại cảnh quan, kiến trúc, hang động, trang phục truyền thống… tạo không gian văn hóa đậm đà bản sắc, thu hút du khách gần xa.

Những năm gần đây, ngành Văn hóa Ðiện Biên đã và đang đẩy mạnh công tác sưu tầm, khôi phục và bảo tồn, giữ gìn văn hóa vật thể, phi vật thể, những phong tục tập quán đặc sắc của đồng bào các dân tộc như tiếng nói, chữ viết, làn điệu dân ca, dân vũ, nhạc cụ, trang phục truyền thống, lễ hội... Từ đó nâng cao hơn nữa sức hút của du lịch Ðiện Biên đối với du khách trên cơ sở phát huy những nét văn hóa truyền thống đặc trưng của cộng đồng các dân tộc trong tỉnh.

Song song với khai thác các sản phẩm du lịch văn hóa, công tác bảo tồn văn hóa cũng rất cần thiết và được tỉnh coi trọng. Mặc dù còn rất nhiều khó khăn, nhưng thời gian qua, Ðiện Biên đã ưu tiên thực hiện nhiều dự án bảo tồn văn hóa vùng đồng bào các dân tộc thiểu số. Ðiển hình là các dự án: Ðiều tra, nghiên cứu, bảo tồn truyền thống dân tộc Thái (ngành Thái đen) tại bản Che Căn, xã Mường Phăng, TP. Ðiện Biên Phủ; Lễ hội “Cầu mưa” dân tộc Khơ Mú, lễ “Mừng cơm mới” dân tộc Xinh Mun, xã Chiềng Sơ, huyện Ðiện Biên Ðông; lễ “Gạ ma thú” dân tộc Hà Nhì, xã Sín Thầu, huyện Mường Nhé... Nhiều hoạt động khác cũng được triển khai như: bồi dưỡng, tập huấn cho cán bộ văn hóa xã đặc biệt khó khăn; phối hợp xây dựng văn hóa cơ sở, cấp trang thiết bị, phương tiện hoạt động cho các xã, thôn, bản đặc biệt khó khăn; hỗ trợ phương tiện tập huấn cho đội chiếu bóng lưu động phục vụ đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; phát triển phong trào văn nghệ quần chúng...

Ðể làm tốt công tác bảo tồn di tích lịch sử và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, ngoài các giải pháp về cơ chế, chính sách riêng, tỉnh Ðiện Biên cần dành nhiều kinh phí để hỗ trợ các nghệ nhân trong việc bảo tồn, truyền dạy văn hóa dân tộc cho thế hệ kế cận. Một mặt, giải quyết tốt mối quan hệ giữa bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống phù hợp mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa có năng lực và hiểu biết về dân ca, dân nhạc, dân vũ. Cùng với đó là cần sự vào cuộc tích cực hơn nữa của cả hệ thống chính trị, toàn xã hội và của các cộng đồng dân cư...

Có thể khẳng định, chính nhờ hệ thống các di tích đặc biệt cấp quốc gia Chiến trường Ðiện Biên Phủ cùng với phong cảnh thiên nhiên kỳ vĩ, nét đẹp văn hoá truyền thống độc đáo, đa dạng của 19 dân tộc đã tạo nên vẻ đẹp hấp dẫn riêng có, đưa Ðiện Biên trở thành điểm hẹn lịch sử - văn hóa - du lịch hấp dẫn trong nước và quốc tế.